11 . علوم و ادراكات ، كثرتى ديگر به واسطهء انقسام به بديهى و نظرى دارند . 12 . هر معلوم تصديقى فرض كنيم يا خود بديهى است يا منتهى به بديهى . 13 . هر معلوم نظرى به واسطهء تأليف بديهيات يا نظريات منتهى به بديهيات يا مختلط پيدا مىشود . 14 . فرق ميان بديهى و فرضيه . 15 . احتياج نظرى به بديهى غير از سنخ احتياج هر قضيه به حكم نقيضين مىباشد و حكم نقيضين محتاج اليه همهء معلومات است . 16 . چنان كه مواد تصديقات منتجه در نتيجه مؤثرند همچنين هيئت مقدمات . 17 . هيئت نيز مثل ماده به بديهى و نظرى منقسم است . 18 . نسبت ميان « معلوم خارجى » و ميان « صورت علمى » نسبت زايش نيست .